Alternatief voor Vakbond

AVV vindt dit een moedige beslissing van de FNV en complimenteert FNV met deze keuze, waarmee FNV een eerste stap zet op weg naar een vakbond van de eenentwintigste eeuw.

AVV is anderhalf jaar geleden opgericht, onder meer vanuit de zienswijze dat alle werknemers over hun eigen CAO moeten kunnen stemmen. De ledenaantallen van de meeste traditionele vakbonden zijn immers al jarenlang aan het dalen, en bovendien is de achterban van deze bonden al lang niet meer representatief. De gemiddelde leeftijd van de vakbondsachterban ligt meestal tegen de vijftig. Bovendien bevat het gemiddelde ledenbestand verhoudingsgewijs weinig flexwerkers en veel vaste contracten, waardoor de belangenbehartiging nog schever uitvalt. Tenslotte ligt de besluitvorming bij veel bonden in handen van een aantal zestigplussers in de bondsraden.

Juist om het draagvlak onder CAO’s terug te brengen heeft AVV in zijn statuten vastgelegd alle werknemers over de CAO te laten stemmen. AVV past dit ook met succes toe in CAO onderhandelingen.

FNV bestuurder Wilna Wind verwacht dat de niet-leden hetzelfde zullen stemmen als de leden. Wij kunnen vanuit onze eigen ervaring aangeven dat Wind zich vergist. De niet-leden leggen veel minder de nadruk op voordeeltjes voor de traditionele leden, zoals seniorendagen, teruggang in functie op latere leeftijd met behoud van salaris, VUT-achtige regelingen, etc. In plaats daarvan hechten de niet-leden meer waarde aan bijvoorbeeld het combineren van werk en zorgtaken, aan opleiding, aan goede afspraken bij ontslag.

Zo zou bijvoorbeeld de recente RijksCAO met ruim 10 % loonsverhoging vermoedelijk wel goedgekeurd zijn door de niet-leden. Bovendien zal de opgefokte sfeer die ontstaat in kleine zaaltjes, die volgepropt zijn met preVUTters om over de CAO te stemmen, niet ontstaan bij een stemming via internet, hetgeen ook zal bijdragen aan de acceptatie van redelijke CAO’s.

Hiermee geeft de FNV impliciet toe dat het huidige poldermodel aangepast moet worden om ook nu nog draagvlak onder CAO’s in stand te houden. De spagaat tussen enerzijds een belangenbehartiging voor leden en anderzijds het verplicht toepassen van de resultaten daarvan op iedereen werkt niet meer omdat de vakbondsachterban niet meer representatief is voor de werkende bevolking, en bovendien met het jaar kleiner wordt. Daar is maar één remedie voor: iedereen laten stemmen. Daarmee krijgt de CAO weer draagvlak.

De consequentie van dit model is dat een vakbond bij CAO onderhandelingen mandaat verkrijgt rechtstreeks van de werknemers. Om dit model te completeren moeten er voorafgaand aan de CAO onderhandelingen vakbondsverkiezingen gehouden worden onder de werknemers over de vraag welke vakbond de CAO onderhandelingen gaat doen. Daarmee wordt de transformatie tot een open organisatie voltooid en blijft de bond niet hangen in een halfslachtig model, waar dezelfde spagaat in zit.

Overigens zullen veel FNV leden hun lidmaatschap opzeggen omdat ze niet willen dat hun bond zich ook de noden van niet-georganiseerden aantrekt. “Daar ben ik geen lid voor geworden” zullen ze denken. AVV hoopt dat FNV zich hierdoor niet laat afremmen maar de moed heeft om deze voornemens ook daadwerkelijk in de praktijk te brengen.