Alternatief voor Vakbond

“Sinds ik als zelfstandige werk, ben ik geen dag meer ziek” is een uitspraak die je regelmatig hoort van mensen die al een aantal jaren hun eigen weg hebben gevonden op de arbeidsmarkt. De freelancers.

Ze zijn dikwijls niet zeker over hun inkomen maar weten wel hoe het is om te mogen in leven in een dagelijks werkschema dat zij zelf indelen. Geen baas boven je, niet te vroeg opstaan en voor velen nooit meer in de file. “Wanneer je geld op is ga je gewoon zuiniger leven.” en

“Wanneer je benen breken kun je altijd nog achter de computer.” Als jij het zelf al niet bedenkt doet de bedrijfsarts het wel voor je. Als je de recente ontwikkelingen aangaande de WIA volgt wordt de kans dat je met kleine gebreken (0-35 % arbeidsgehandicapt) iets uitgekeerd krijgt, heel klein.

Terecht. Velen (niet allemaal) zouden het onderhand eens meer zelf uit moeten gaan zoeken in plaats van blakend van gezondheid op volle pleinen verongelijkt te gaan schreeuwen dat je geld nodig hebt. Het ziet er op de foto’s in kranten gewoon belachelijk uit als je het mij vraagt. En wie ik ben? Iemand die nog niet kan kreunen als ie werkelijk een dag ziek is. Ziek zijn is dus een rekbaar begrip.

De focus op wat arbeidsongeschikten allemaal nog wèl kunnen in plaats van wat ze niet meer kunnen (WAO commissie) is een rechtvaardige wending die recht doet aan alle werkenden die daarvoor de kosten moeten opbrengen. Alleen zijn soortgelijke ontwikkelingen voor startende freelancers misschien sterke motieven om geen dure arbeidsongeschiktheidsverzekering meer af te sluiten. Het vraagt om een radicale mentaliteitsverandering. En die verandering is gaande. Naast het toenemende aantal freelance werkenden in Nederland is er onder jongeren misschien een ander bewustzijn in ontwikkeling.

De twintigers van nu zijn anders dan de generaties boven hen als het gaat om status en ambitie. Zij nemen genoegen met minder en stellen levensdoelen boven die van statusbanen. Slechts 8% hecht nog aan management functies en een auto van de zaak. (onderzoek uitzendbureau Manpower 2006)

Geld is voor de jonge generatie niet de voornaamste motivatie. Zij zien vaak meer in zelfontplooiing, vrijwilligerswerk en geestelijke verrijking. Werk moet vooral leuk zijn. Leuke arbeid kan lichamelijk zwaar werk zijn maar even goed ook een zeker intellectueel vermogen eisen. Of beide. Twintigers van nu werken vaak parttime en velen overwegen de stap om als freelancer te starten. Je zou kunnen zeggen dat deze groep lui en gemakzuchtig met serieuze zaken omgaat. Maar geld sparen voor een leuke vakantie levert meer op dan sparen voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering. En arbeidsongeschikt wordt je eerder van een ergerlijke dienstbetrekking dan een opdracht waarbij je lastige klanten, in het minst gewenste geval, eventueel zelf het gat de deur wijst. Jezelf motiveren, inspireren en verbonden voelen met je werk, eerder dan het aannemen van een degelijke baan lijkt zweverige taal. Maar hoe leuk kan je vak zijn als het wordt weggedacht van managementbarrières en verplichte aanwezigheid op gezette tijden? Hoeveel leer je over jezelf door telkens weer te worstelen met frustratie en anderzijds succes ook werkelijk als een persoonlijke overwinning te ervaren? Hoe handig word je in het vermijden van ziekmakende situaties en het creatief omgaan met je financiële huishouden? Wat betekent het om de kudde te verlaten en te navigeren op je eigen kompas? Freelancers weten het en het heeft dus alles te maken met zelfontplooiing.

Een wet die er op gericht is om mensen met een arbeidshandicap “af te poeieren” is natuurlijk fout. Maar één miljoen arbeidsongeschikten (in 1990) is gelukkig iets van het verleden. “Maak een wet die mensen met een handicap uitdaagt hun ambities waar te maken” kopt dagblad Trouw dan ook in zijn bijlage op 26 juli 2007. Of het met een wet moet worden opgelost is maar de vraag. Een andere kwestie lijkt met het oog op de verre toekomst in deze veel interessanter: