Alternatief voor Vakbond

Veel bedrijven zien hun orderportefeuille inzakken als gevolg van de kredietcrisis. Minister Donner heeft maatregels ingesteld om noodlijdende bedrijven sneller gebruik te laten maken van werktijdverkorting. Met deze tijdelijke maatregel moet voorkomen worden dat bedrijven hun medewerkers ontslaan om ze korte tijd later weer in dienst te moeten nemen.

Het eerste wat bedrijven in nood echter doen, is al het personeel op flexcontracten eruit zetten. Uitzendkrachten en nul-uren contractanten kunnen per direct vertrekken, aflopende tijdelijke contracten worden niet verlengd. Deze flexwerkers zijn daarmee degenen die de eerste klappen opvangen van de kredietcrisis. Zij hebben doorgaans geen enkele baat bij de reguliere verbeteringen van de arbeidsvoorwaarden zoals vastgelegd in CAO’s, opleidingsfondsen en sociale plannen, om de doodeenvoudige reden dat ze er doorgaans niet voor in aanmerking komen.

Bij de maatregelen waar zij niets aan hebben hoort ook de werktijdverkorting. Deze komt alleen ten goede aan de werknemers die in OESO verband gezien toch al verreweg de beste bescherming hebben, zowel wettelijk als bovenwettelijk: namelijk de vaste contracten.

De maatregelen die Donner nu heeft ingesteld kunnen nuttig zijn beredeneerd vanuit puur bedrijfseconomisch perspectief. Bedrijven kunnen theoretisch gezien ook hun flexwerkers in werktijdverkorting parkeren, maar in de praktijk gebeurt dat natuurlijk niet, omdat het eruit zetten praktischer en goedkoper is.

Veel flexwerkers hebben een werktijdverkorting van 100 % voor hun kiezen gekregen, nog voordat Donner deze heeft ingevoerd.

De makkelijkste manier om de positie van flexwerkers te verbeteren is ze meer rechtszekerheid geven. Echter, als we de OESO vergelijkingen doortrekken voor het denkbeeldige geval dat al deze flexwerkers een vast contract zouden krijgen, krijgt Nederland overall een sterk uit de pas lopende rechtsbescherming, in internationaal opzicht. Deze geldt nu alleen voor vaste contracten. Anders gezegd: het is utopisch te denken dat deze rechtspositie voor alle werknemers kan gaan gelden. De meest voor de hand liggende oplossing, in de beste poldertraditie, is dan ook een verbetering van de positie van flexwerkers in samenhang met een gemoderniseerd ontslagrecht voor vaste contracten. Daarmee behoudt Nederland overall een gemiddelde positie wat betreft rechtspositie voor werknemers, maar de in internationaal opzicht gigantische kloof tussen flex en vast wordt enigermate gedicht.

Veel spandoeken van demonstrerende werknemers de afgelopen tijd toonden de tekst: “Donner, bijt even door”. Ontroerend om te zien hoe deze werknemers hun solidariteit betuigden met flexwerkers en Donner aanspoorden om zich daarbij niet te laten tegenhouden door behoudende krachten.