Alternatief voor Vakbond

Het kabinet en de sociale partners zijn het fundamenteel oneens over een aantal belangrijke punten, zoals de verhoging van de AOW leeftijd en verlagen van de pensioenen zijn ze het.

Deze punten hebben te maken met onze arbeidsmarkt, met de sociale zekerheid, met de maatschappij die we nastreven, en met de solidariteit daarin.

We stevenen af op een economie die er wezenlijk anders uit gaan zien dan nu. Hoe precies, weten we nog niet. We moeten ervoor zorgen dat die maatschappij duurzamer en eerlijker is dan de huidige. Niet alleen op milieuterrein, maar ook op sociaal-economisch gebied. Daarvoor is het nodig dat de AOW leeftijd omhoog gaat en de pensioenfondsen de pijn eerlijk verdelen.

De verhoging van de AOW leeftijd is alleen al nodig vanwege de tekorten op de arbeidsmarkt, met name in de zorg en het onderwijs. Leraren die met de VUT gaan krijgen het verzoek om na hun VUT gewoon door te gaan met lesgeven, omdat de school al meer onvervulde vacatures heeft. Zorgverleners worden onder sterke druk gezet om de effectiviteit aldoor op te voeren – geen wonder dat velen in de zorg ervoor kiezen zich te vestigen als zelfstandige en daarmee kwaliteit te leveren in plaats van haastwerk. De tekorten op de arbeidsmarkt lopen de komende jaren alleen nog maar verder op. Een duurzame arbeidsmarkt vraagt dat iedereen die kan bijdragen dat ook doet. Het kabinet moet de verhoging van de AOW leeftijd ook snel invoeren, met een verhoging van 1 maand per maand. Daarmee dragen ook de huidige babyboomers tenminste nog een beetje bij aan de duurzaamheid, en niet alleen de jongeren.

Het verlagen van de pensioenen bij fondsen ligt iets genuanceerder: dit is namelijk per pensioenfonds verschillend. Fondsen die te weinig geld hebben (de meesten op dit moment) moeten een herstelplan indienen om binnen drie jaar hun buffers aan te vullen. Als de Nederlandse Bank zo’n herstelplan afkeurt, moeten ze de pensioenen verlagen. Als dat niet gebeurt wordt het Nederlandse pensioensysteem kapotgemaakt. Het mee-ademen van de pensioenen met het beschikbare geld is een wezenlijk onderdeel van het systeem. Het feit dat pensioenfondsen doorgaans communiceren dat bij hen de pensioenen veilig zijn maakt ze alleen maar vatbaar voor claims van gepensioneerden. Pensioenen mogen in de herstelplannen rekenen met een gemiddeld rendement van ongeveer 5,5 %. Dat ligt veel hoger dan de rendementen die ze nu kunnen behalen. Als het al met deze theoretische hoge rendementen niet lukt om de benodigde buffers te behalen, hoe moeten ze dat dan doen met de rendementen die ze in de praktijk halen? Daarbij komt dat het niet verlagen van de uitkeringen de problemen voor de fondsen enorm vergroot. Stel dat een pensioenfonds een dekkingsgraad heeft van 85 % maar wel de volledige uitkering uitbetaalt, dan wordt het tekort met elke uitgekeerde Euro 15 cent hoger. Tegelijkertijd moet het fonds terug naar een dekkingsgraag van ca 125 %. Dat lukt dus niet, en hoe hoger de tekorten oplopen, hoe hoger de kans dat er geen geld meer is tegen de tijd dat de jongeren met pensioen gaan.

Voor arme gepensioneerden kunnen pensioenfondsen desgewenst maatwerk leveren met een eenmalig vast bedrag.

Door nu de uitkeringen te verlagen wordt de pijn eerlijker verdeeld en kunnen de fondsen weer aandelen kopen. Gepensioneerden hoeven niet bang te zijn dat ze de dupe worden want de wet voorziet erin dat zij ook als eerste weer profiteren met een terugwerkende kracht van tien jaar. Door het verlagen van de uitkeringen toont ons pensioenstelsel duurzame solidariteit.

Als de vakbonden afdwingen dat de uitkeringen voor gepensioneerden niet verlaagd mogen worden en de rekening bij de jeugd terecht komt, verworden de pensioenen tot VUT regelingen. Je moet wel meebetalen maar je weet nu al vrij zeker dat je er zelf niet veel van moet verwachten. Solidariteit wordt vaak vergeleken met een stuk elastiek: je kunt het behoorlijk uitrekken maar niet te hard want dan breekt het. Door ook deze pensioencrisis wederom af te schuiven op jongeren breekt het elastiek. De volgende stap is dat jongeren zich massaal onttrekken aan de pensioenfondsen. Dat zou jammer zijn maar onvermijdelijk.