Alternatief voor Vakbond

Het onlangs opgestelde manifest van Baliegroep staat bol van de mooie initiatieven maar schiet in de uitwerking ernstig tekort. Het manifest lijkt nu vooral bedoeld om het kwakkelende imago voor de poldervakbonden op te poetsen.

Onlangs kwam de Baliegroep, een nieuwe onafhankelijke "denktank" met poldercoryfeeën als SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan, voormalig CNV voorzitter Doekle Terpstra, voorzitter uitzendorganisatie ABU Hans Kamps en de voorzitter van FNV Jongeren met een manifest. In dit manifest worden lijnen uitgezet voor onder andere een meer dynamische arbeidsmarkt. Volgens deze lijnen zou het individu meer zeggenschap en keuzevrijheid krijgen. Tevens zou de kloof tussen vaste contracten en allerlei uitzendachtige contracten moeten worden verkleind. De poldercoryfeeën stellen dat ze geen blauwdruk willen geven, maar vooral ruimte willen scheppen voor experimenten.

Het AVV juicht het voorstel van de Baliegroep en deze ontwikkelingen toe. Dit manifest sluit naadloos aan op de doelstellingen waarmee AVV vier jaar geleden is opgericht. Tegelijkertijd zet AVV enige kritische kanttekeningen bij de vraag of dit initiatief oprecht is of vooral bedoeld is voor de bühne. Wij willen dit graag verduidelijken aan de hand van een tweetal voorbeelden.

Een punt van zorg betreft een de kloof tussen vast en flex. In het manifest worden geen concrete voorstellen gedaan om de flexwerkers via CAO's te beschermen. Zij blijven in dit plan de kwetsbare groep doordat hun rechtspositie nog steeds onder de maat is. Een van de veelvoorkomende problemen bij het uitzendwerk is de zogeheten"draaideurconstructie". In de Flexwet en de FNV CAO voor uitzendkrachten heeft een uitzendkracht na een bepaalde flexibele periode recht op een vast contract. Werkgevers willen dit doorgaans niet, zodat de (langdurige) uitzendkrachten eruit worden gezet. Niet bij toeval gebeurt dit vaak vlak voordat ze een vast contract zouden moeten krijgen. Volgens een recent interview in Het Financieele Dagblad met de directeur van de ABU, Aart van der Gaag, krijgt slechts één op de drie uitzendkrachten een vast contract. AVV heeft twee jaar geleden met een kleinere uitzendorganisatie een uitzend-CAO gesloten waarin dit probleem vlekkeloos wordt verholpen. Uitzendkrachten krijgen meteen een veel betere rechtspositie. Daarnaast bevat deze CAO een stimulans voor uitzendbureaus om de uitzendkracht werk te geven in plaats van hem eruit te gooien.

Een win-win situatie voor uitzendkracht, uitzendbureau en inlener. Bovendien wordt er minder beroep gedaan op de sociale zekerheid. De uitzendkracht bouwt namelijk gewoon sociale rechten op tijdens het uitzendwerk, inclusief een ontslagvergoeding. In de reguliere uitzend-CAO van de ABU en de FNV zit die vergoeding niet, maar wel de stimulans om de uitzendkracht eruit te zetten (vlak) voordat die een vast contract zou krijgen.

Sinds het ondertekenen van deze uitzend-CAO hebben ABU en FNV er alles aan gedaan om onze CAO buiten werking te zetten. Niks "ruimte om te experimenteren", maar eerder inzet van alle machtsmiddelen om kleinere partijen, zoals AVV, uit de markt te drukken. Zoals het algemeen bindend later verklaren van hun eigen uitzend-CAO. Hierdoor bieden ze geen strobreed ruimte aan de uitzendbranche en worden alternatieven per definitie geweerd.

Ons tweede punt van zorg betreft de inspraak van werknemers. Leden van de Deelnemersraad van de grote pensioenfondsen - bedoeld om het pensioenfondsbestuur te controleren - worden benoemd door de vakbondsleden uit datzelfde bestuur. Ofwel: de bestuurders benoemen hun eigen controleurs! Inspraak van werknemers is dus een wassen neus. Het manifest verandert hier helemaal niets aan. Al sinds haar oprichting pleit AVV voor meer democratie in het besluitvormingsproces rondom arbeidsvoorwaarden.

De gevestigde vakbonden en werkgevers laten geen enkele ruimte voor experimenten. In het recente overleg in de Stichting van de Arbeid over de samenstelling van de pensioenfondsbesturen, bleek eens te meer dat het establishment faliekant tegen inspraak van het individu is. Het schuwt geen enkel middel om haar machtspositie te behouden. Momenteel is de praktijk dat een handjevol oudere kaderleden de touwtjes in handen heeft. Zij streven met nadruk vooral het behoud van hun comfortabele machtspositie.

Elke werknemer moet kunnen stemmen over haar of zijn eigen CAO. Elke werknemer moet zich kunnen kandideren, individueel of via een door hemzelf gekozen vakbond, voor het pensioenfondsbestuur. Wanneer dit in de nabije toekomst geen doorgang vindt bij de gevestigde bonden en werkgevers, is er van een dynamische arbeidsmarkt geen sprake en delven de groeiende groep flexwerkers het onderspit.

AVV roept de ondertekenaars van het Baliemanifest dan ook op om de daad bij het woord te voegen en het niet weer te laten eindigen met holle beloftes.