Alternatief voor Vakbond

Het rapport Frijns spreekt van “sinking giants”, die bij ongewijzigd beleid leeg zijn als de huidige generaties dertigers en veertigers met pensioen gaan. De vergelijking met de Titanic is al gemaakt. Het rapport Goudswaard bevstigt die conclusie en noemt een aantal remedies: langer doorwerken, versoberen van de regeling en/of premies met minstens 50 % omhoog.

Voor de experts komen deze boodschappen niet als een verrassing, sterker nog, diverse economen waarschuwen hier al jaren voor. De reden voor het naderende faillissement is immers niet de kredietcrsisis, al heeft die wel voor een versnelling gezorgd, maar de vergrijzing, en de cijfers daarover zijn al decennialang bekend.

De sector, en met name de traditionele en sterk vergrijsde vakbonden in de besturen, hebben echter dezelfde selectieve blik als veel partijen bij andere recente crises: het kabinet bij de Irak oorlog en bij de onderwijsvernieuwing, de banken bij de kredietcrisis, etc. Men wil de feiten niet zien en staart zich blind op inschattingen uit de eigen kring. Zo was het jarenlang bon ton om te roepen dat Nederland het beste pensioenstelsel ter wereld heeft en dat we dat moeten gaan exporteren. Bonden schuiven hiermee alle kosten door naar de volgende generatie. Reacties vanuit bondshoek : “we moeten niet overdrijven”, “kleine probleempjes”. Om de vergelijking met de Titanic aan te houden: bonden willen de tafels en stoelen op het dek een beetje verschuiven, terwijl de zaak al onherroepelijk zinkende is. Ondertussen wordt kritiek gesmoord onder de warme deken van de “solidariteit.”

Pensioenenuitkeringen zijn voor de nu werkende generaties al enorm versoberd terwijl de premies al fors zijn gestegen. Wetenschappelijke prognoses laten zien dat werkenden van nu een veel lager pensioen tegemoet kunnen zien dan de huidige zestigers.

Wat moet er gebeuren? De pensioenregelingen moeten opnieuw ontworpen worden. Ons hele systeem berust op de aanname dat we een relatief jonge bevolking hebben met veel werkenden en weinig gepensioneerden. In een situatie waar dat omgedraaid is werkt het simpelweg niet.

Dan de vraag wie dit moet gaan doen. Een zeer relevante, want nu ligt de zeggenschap over de pensioenregelingen bij sterk vergrijsde en niet meer representatieve bonden. Deze verzetten zich tegen elke verandering. In het verleden zijn bijna alle wezenlijke aanpassingen door de wetgever afgedwongen: pensioenopbouw voor vrouwen, instelling van een deelnemersraad, indexatie voor slapers, waardeoverdracht bij baanwissel, etc.  Daarom is het nu tijd dat vertegenwoordigers van de huidige generatie dertigers en veertigers toegelaten worden tot dit dichtgetimmerde overleg waar men vooral de eigen belangen zit te verdedigen.

AVV roept de Tweede Kamer op om haast te maken met het openbreken van deze dichtgetimmerde bolwerken, zodat AVV en andere belanghebbenden ervoor kunnen zorgen dat het pensioenkapitaal niet enkel toevalt aan toch al rijke gepensioneerden, maar dat ook huidige en toekomstige generaties er baat bij hebben.